CMK UYGULAMA SERVİSİ

01.12.1992 tarihinde yürürlüğe giren 3842 sayılı değişik yasayla CMUK’ta yapılan değişiklikle yakalanan kişi veya sanık soruşturmanın her hal ve derecesinde bir veya birden fazla Müdafii'nin hukuki yardımından faydalanabilir hükmü ve yakalanan kişi ve sanık Müdafii seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse talebi halinde, eğer yakalanan kişi veya sanık 18 yaşını bitirmemiş yahut sağır veya dilsiz veya kendini savunamayacak kadar malul olur ise talebi aranmadan Baro tarafından kendisine bir müdafii tayin edilir hükmü ile Müdafii tayin yetkisi  Baroya verilmişti. 

 İstanbul Barosu, yasanın baroya verdiği bu yetkiyi daha hızlı ve sağlıklı kullanmak amacı ile bünyesinde CMUK Uygulama Servisi’ni oluşturmuştu.

01.06.2005 tarihinde yürürlüğe giren yeni Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) gereğince;  Şüpheli veya sanığın 18 yaşı doldurmamış ya da sağır veya dilsiz veya kendisini  savunamayacak derede malul olması ve bir müdafii de bulunmazsa (m.150/2), Üst sınırı en  az beş yıl hapis cezasını gerektiren suçların soruşturma ve kovuşturma aşamalarında  (m.150/3), Gözaltına alınan yakalananın Sulh Ceza Hâkimliğindeki sorgusunda (m.91/6),  Şüpheli veya sanık hakkında tutuklama istenildiğinde taktirde (m.101/3), Şüpheli veya sanık  hakkında tutukluluk süresinin uzatılması istenmesi halinde (102/3), CMK 151/3-4 uyarınca  tutuklu veya hükümlünün seçilen veya atanan müdafisinin görevden yasaklanması halinde  (m.151/5), Davranışları nedeniyle, hazır bulunmasının duruşmanın düzenli olarak  yürütülmesini tehlikeye sokacağı anlaşılan sanığın duruşma salonundan çıkarılması ve bir  müdafii bulunmaması halinde (m.204), Kaçak sanık hakkında duruşma yapılabilen hallerde  (m.247/4), Şüpheli veya sanığın gözlem altına alınmasına karar verilmeden önce (m.74/2)  istem aranmaksızın ve müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederek müdafi  talebinde bulunan şüpheli veya sanığın istemi halinde (m.150/1), Soruşturma evresinde  ifadeyi alan merciin veya sorguyu yapan hakimin, kovuşturma evresinde mahkemenin talebi  üzerine Baro tarafından CMK Uygulama Servisi bünyesindeki Sanık Hakları Servisince  müdafi görevlendirmesi yapılmaktadır.(m.156/1)

Aynı zamanda 18 yaşını doldurmamış, sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malul olan ve bir vekilde bulunmayan mağdur, şikayetçi, suçtan zarar gören ve  katılanlara (m.234/2, m.239/2) istem aranmaksızın ve vekili yoksa istem halinde  (m.234/1a)3, 234/1b)5, 239/1) Soruşturma evresinde ifadeyi alan merciin veya sorguyu  yapan hakimin, kovuşturma evresinde mahkemenin talebi üzerine Baro tarafından CMK  Uygulama Servisi bünyesindeki Mağdur Hakları Servisince vekil görevlendirmesi  yapılmaktadır.(m.156/1) 

 Ayrıca soruşturma ve kovuşturma evresinde fail ile mağdur arasında uzlaşma işlemlerini  idare etmek, tarafları bir araya getirerek bir sonuca ulaşmalarını sağlamak üzere, fail ve  mağdurun bir avukat üzerinde anlaşamadıkları takdirde, bir veya birden fazla avukatın  uzlaştırıcı olarak görevlendirilmesinin Baro’dan istenilmesi halinde, Baro tarafından CMK  Uygulama Servisi bünyesindeki Uzlaşma Servisince uzlaştırıcı avukat görevlendirmesi  yapılmaktadır (m.253/4) 

CMK Uygulama Servisi 24 saat açık olup, karakol, savcılık ve mahkemelerden gelen  avukat taleplerini karşılamaktadır. CMK Uygulama Servisi zaman içinde kendini geliştirmiş ve uygulamada yer alan avukatların özverili çalışması ile yalnız gelen taleplere avukat göndermekle kalmayıp yapılan hukuka  aykırı işlemleri izlemek ve bunlarla mücadele etmek konusunda da çalışmalar yapmıştır. Bu arada CMK Uygulama Servisine başvurarak çalışmak isteyen avukatlar ile uygulamada halen çalışan avukatlar, dönem içinde meslek içi eğitim çalışmaları yaparak gelişmeler karşısında sürekli bilgilerini yenilemektedirler.

Uygulamada soruşturma aşamasında sıkca rastlanan hukuka aykırı işlemlerin (gözaltı süresinin aşılması, işkence ve kötü muamele v.s.) önüne geçebilmek, Mağdurların mağduriyetinin bir an önce giderilmesini sağlamak amacı ile servise gelen talepler hızla değerlendirilmekte ve en kısa süre içinde şüpheli/sanık veya Mağdur/şikayetçilerin bulunduğu yere ulaşarak hukuki yardımda bulunmaktadırlar.

CMUK Uygulama Servisinde 3332 avukat kayıtlı olup, 2608 avukat faal olarak çalışmaktadır. Sanık Müdafi Sicilinde 3983 toplam avukat kayıtlı olup, 3167 avukat faal olarak çalışmakta, Mağdur Vekili Sicilinde 2333 toplam avukat kayıtlı olup 2255 avukat faal olarak çalışmakta, Uzlaştırıcı Sicilinde ise 300 avukat kayıtlı ve faal olarak çalışmaktadır.