|
Tasarım nedir?
554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunmasına İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamede endüstriyel tasarımı kavramı şu şeklide tanımlanmaktadır;
“Tasarım, bir ürünün tümü, veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin,
çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan
duyuları ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu
bütünü ifade eder.”
Neden Tasarım?
Sınırların kalktığı küresel rekabet ortamında, sektörde faaliyet
gösteren diğer firmalarla yarışta öne çıkmak, müşteri beklentilerine
cevap vermek ve memnuniyetini en üst seviyeye çıkarmak, ürün kalitesinin
artırılması, etkin pazarlama faaliyetleri ile yapılabileceği gibi
günümüz ekonomisinde tasarım yolu ile bu hedefe ulaşmış bir çok kuruluş
bulunmaktadır.
Yapılan araştırmalar, tüketici ürün tercihinde marka, kalite, fiyat gibi
unsurların yanı sıra ürünlerin dış görünümünün de oldukça etkili
olduğunu göstermektedir. Hatta çoğu zaman tüketiciye aynı kaliteyi sunan
iki ürün arasında, dış görünüş ürün tercihinde en etkin rolü
üstlenmektedir.
Bu nedenle, yeni, sürekli değişim gösteren insan ihtiyaçlarına cevap
verebilen, ergonomik ve estetik niteliğe sahip tasarımlar ortaya
çıkarmak, fikir sahiplerine ekonomik anlamda gün geçtikçe artan
kazanımlar sağlamaktadır.
Tasarımımı Neden Korumalıyım?
Tasarım modern bir toplumda giderek artan bir öneme sahip olmaya
başlamıştır. Günümüz ticari hayatında, özgün ve yeni tasarımların
geliştirilerek tüketicinin beğenisine sunulması ticari başarı elde etme
noktasında tek başına yeterli olmamaktadır. Birer fikir ürünü olan
tasarımların tüketici açısından çekici bulunması başarılı tasarım
kavramını oluşturmakla beraber rekabet gücünü artırıcı unsur olmakta ve
bu alanda başarıya ulaşmada etkin rol oynamaktadır. Başarılı bir tasarım
ise hayal gücü, üstün emek ve ek yatırımlara ihtiyaç duymaktadır.
Yapılan yatırımların, sarf edilen emeğin ve ürüne dönüşen fikrin
korunmasının önemi bu noktada ortaya çıkmaktadır. Koruma ile elde
edilen, tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın başka kişilerce
tasarımın ticari amaçla kullanımını engelleme hakkı, yapılan
yatırımların, hem ekonomik hem de sosyal anlamda geri dönüşümü açısından
oldukça önemli olmaktadır. Aksi takdirde, özgün ve yeni tasarımlar fikir
hırsızlığı, kopyalama ve taklit gibi tehditlerle karşı karşıya kalacak
ve hakkın savunulması oldukça zorlaşacaktır.
Tasarımımı Nasıl Koruma Altına Alabilirim?
Tasarımlar 1995 yılından bu yana 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname
hükümleri çerçevesinde tescil edilerek koruma altına alınmaktadır.
Tasarım tescili için, “endüstriyel tasarım tescil başvuru formu” nun
doldurulması, öngörülen evraklar ile ilgili ücretin yatırılarak bizzat
yada posta yolu ile Enstitüye başvuruda bulunulması gerekmektedir.
Tasarım Tescili Süreci Neleri İçerir?
Ülkemizde endüstriyel tasarımların tescil süreci özet olarak şekli
inceleme, endüstriyel tasarım siciline kayıt ve yayın, itirazlar ve
belgelendirme olarak dört ana işlem sürecinden oluşmaktadır.
Şekli İnceleme: Başvuru için gerekli evrakların başvuruda sunulup
sunulmadığı, sunulmuş ise bu evrakların ilgili Yönetmelik maddelerinde
açıkça ifade edilen nitelikte olup olmadığının incelenmesidir.
Endüstriyel Tasarım Sicile Kayıt ve Yayımlama: Endüstriyel tasarım
tescil başvuruları Endüstriyel Tasarım Siciline kaydedilmesi ve ilgili
ilk Resmi Endüstriyel Tasarımlar Bülteninde yayınlanmasıdır.
Tescile İtiraz: Yayınlanan tasarımlara, yenilik ve ayırt edici nitelik
vasfına sahip olmadığı gerekçesiyle yada hak sahipliğine dayanarak ilân
tarihinden itibaren altı ay içinde Enstitü nezdinde itiraz edilmesidir.
İtiraz edilen tasarımın hak sahipliği ile, yenilik ve ayırt edici
nitelik vasfına sahip olup olmadığı sunulan belgeler ışığında Yeniden
İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından incelenir.
Belgelendirme: 6 aylık yasal itiraz süresi içerisinde endüstriyel
tasarım tesciline ilişkin itirazda bulunulmaması yada yapılan
itirazların reddedilmesi tasarım tescil belgesinin hazırlanmasıdır
554 Sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname uyarınca, bir tasarım tescil başvurusu başvuru aşamasında
“yenilik” ve “ayırt edici nitelik” kriterlerine göre incelemeye tabi
tutulmamaktadır. Endüstriyel tasarım tescil sistemi, itiraza dayalı
incelemesiz bir sistemdir.
Tasarım Tescili ile Korunan Nedir?
Tasarım tescili ürünün görünüm özelliklerini koruma altına alan bir
sistemdir. Bu sistem ile
• üretim yöntemi,
• ürünün kullanım amacı,
• fonksiyonel özellikler yada teknik faydalar
koruma altına alınamaz.
Biraz daha açık bir ifade ile tasarım tecilinde ürünün işlevi koruma
kapsamına dahil edilmemektedir. Yüzyıllardan beri aynı işlevi yerine
getirmek için kullanılan ürünler, farklı görsel özelliklere sahip
olabilmekte ve bu sayede tasarım tescili ile korunabilmektedir. Bir
başka ifadeyle tasarım tescili ile koruma altına alınann, ürünün
kullanıcıya sağladığı fayda yada ürünün sahip olduğu fonksiyonel özellik
değil, ürüne has özgün tasarım özellikleridir.
|
