Kısaca PCT olarak bilinen, Patent İşbirliği Antlaşması‘na göre 123 ülkede aynı anda patent başvurusu yapılması ve patent verilme aşamasına kadar getirilmesini sağlayan bir başvuru sistemi. Genellikle 30 aylık bir süreci kapsar. Bu süreçte belge verilmeyip, 30. ayın sonunda ulusal/bölgesel aşamaya geçilir. Korumaya ilişkin belge (Patent) ulusal/bölgesel aşama sonunda ulusal/bölgesel ofisler tarafından verilir.

Yurt dışında patent/faydalı model başvurusunda bulunmak isteyen buluş sahipleri veya başvuru sahipleri, bu ülkelerin her birinde, o ülkenin sistemine uygun bir şekilde ve o ülkenin dilinde hazırlanmış ayrı ayrı başvurularda bulunmak zorundalar. Ancak, 1 Ocak 1996 tarihinde yürürlüğe giren Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) uyarınca, birden fazla ülkede buluşlarını koruma altına almak isteyen başvuru sahipleri, tek bir başvuru ile PCT’ye üye ülkelerin tamamında veya bir kısmında patent başvurusu yapabilirler. PCT ile ilgili temel bilgileri içeren kitapçık ve PCT başvurusu yapabilmek için gerekli başvuru formları Türk Patent Enstitüsünden temin etmek mümkün.

Ayrıca, 1 Kasım 2000 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Avrupa Patent Sözleşmesi uyarınca yapılacak bir patent başvurusu ile de, sözleşmeye üye ülkelerin tamamında veya seçilen ülkelerde bir patent koruması elde edilebiliyor.

Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) Aracılığıyla  Bir Başvuru Nasıl Yapılır?
PCT aracılığıyla Türk Patent Enstitüsü’ne yapılan uluslararası bir başvuru ile, bu anlaşmaya üye ülkelerin tamamında veya seçilen ülkelerde, Türkiye’ye yapılan başvurunun tarihinden itibaren koruma elde etmek mümkün. Bununla ilgili uluslararası başvuru dilekçelerinin bir sureti (İngilizce, Almanca veya Fransızca) ve başvuru aşamasında ödenmesi gereken ücretlerle ilgili bilgiler Türk Patent Enstitüsü’nden temin edilebiliyor.

Türk Patent Enstitüsü’ne uluslararası başvuru dilekçesi, buluş konusunu açıklayan İngilizce, Almanca, Fransızca veya Türkçe hazırlanmış tarifname, istemler, özet ve varsa resimler ve ilgili ücretlerin ödendiğine dair belge sunularak yapılan PCT başvurularında, Enstitü sadece başvuruları kabul etmek ve uluslararası başvurularla ilgili işlemleri yürütmekle görevli WIPO-Uluslararası Büro ve seçilen araştırma kuruluşuna iletmekle yükümlü. Bundan sonraki tüm işlemler başvuru sahibi ile Uluslararası Büro ve seçilen Araştırma Kuruluşu arasında devam ediyor.

Türkiye’de Onaylanan Patent Tüm Dünyada Geçerli Mi?
Buluşların patent ile korunması, her ülkede geçerli olan ulusal yasalar çerçevesinde sağlanıyor. Yani bir buluşun patent ile korunması için, korunma istenen her ülkede patent başvurusunun yapılması zorunlu.

Dünya Patenti veya Uluslararası Patent bir hedef olmakla birlikte bu hedefe henüz ulaşılamadı. Sadece, 1 Kasım 2000 tarihinden itibaren Türkiye’nin de dahil olduğu 20 Avrupa ülkesi tarafından kabul edilen ve Avrupa Patent Sözleşmesi olarak adlandırılan bölgesel koruma sistemi, dünya patenti veya uluslararası patent uygulamasının bir denemesi olarak kabul ediliyor. Ama bu sözleşmeye göre yapılan tek bir başvuru ile alınan patent belgesiyle buluşun korunması, patentin geçerli olduğu ulusal kanunlar çerçevesinde oluyor.

Yurtdışındaki Bir Ürün İçin Türkiye’de Patent Alınabilir Mi?
Buluşlarla ilgili bütün ülkelerin yasal düzenlemelerinde buluşların patentle korunabilmesi için, buluşun yeni olması, (başvurudan önce yayınlanmamış veya kamuya açıklanmamış olması) gerekiyor. Buluş konusu ürünü ABD’de pazarda gördüyseniz bu ürün yenilik özelliği taşımaz. Bu nedenle Türkiye’de veya bir başka ülkede patent/faydalı model başvurusu yapılamaz. Başvuru yapılsa bile yeni olmadığı için patent verilmez. Ayrıca, buluşçu olmadığı halde yanlış bildirimle buluşçu olarak başvuru yapılması durumunda 4128 sayılı yasa gereğince yaptırımları bulunmaktadır. 

Avrupa Patent Sözleşmesinin (EPC) Türkiye’ye Sağlayacağı Yararlar Neler?
Türkiye’nin Avrupa Patent Sözleşmesi’ne katılımı 27 Ocak 2000 tarih ve 4504 sayılı Kanun ile kabul edildi. Türkiye ile birlikte 20 ülkenin üye olduğu Sözleşme, 1 Kasım 2000 tarihinden itibaren Türkiye’de de yürürlüğe girdi. Bu sözleşmeye katılımın sağlayacağı yararlardan bazıları şöyle sıralanabilir:

• Türk vatandaşları güçlü, basit ve ucuz bir sistem olan Avrupa patent sisteminden yararlanma hakkını elde ettiler.
• Türkiye’nin Avrupa patent hukuku içinde yer alması sağlandı.
• Türkiye’nin Avrupa ile entegrasyonunda önemli bir adım atıldı.
• Sözleşmeye katılım sonrasında Türkiye’ye yapılan patent başvuru sayısı artacağından teknik bilginin yaygınlaşması sağlandı.
• Avrupa Patent Ofisi veri tabanına ücretsiz erişim sağlanacağından, teknolojik ilerlemenin en önemli araçlarından biri olan teknik bilgiye hızlı ve ücretsiz erişim Türk araştırmacılarına ve sanayicilere büyük avantaj sağlar duruma geldi.

Öte yandan, diğer ülke vatandaşlarının da sözleşmeye üye ülkelerden birinde yapacakları tek bir Avrupa patent başvurusuyla Türkiye’de koruma elde etmelerinin, Türkiye’ye yabancı sermaye akışının ve rekabetin sağlanması için kuvvetli bir ortam oluşturması bekleniyor.